Frijtinkers en Krak op it kapitalisme

It is fierste waarm. Sjoerd is hast it earste slachtoffer fan de hjittegolf wurden, Marc hat in app boud, en tusken it switten troch komt in serieus pleidoai oer frij tinken. Dêrnei in kat yn Dokkum en in boek dat Marc net oertsjûget.

Hjitte en ien ferset. Sjoerd fytste troch in park, mar by de grutte dyk moast er wachtsje op auto's en wie er hast dea. Syn fyts hat mar ien ferset: twa tandwielen en in ketting, dus neat dat stikken kin. Marc hat in simpele app boud, dêr't in skermôfdruk op de Mac sa lang mei yn byld bliuwt as jo wolle. Sjoerd jout him nei ien fan syn útlizzingen alfêst de priis foar de minst begryplike Fryske sin.

De frijtinker. Sjoerd hat neitocht, oanlaat troch in jûn op in terras. It selskip besleat om noch fierder te gean, Sjoerd gie net mei, en dat levere in heftige reaksje op. Syn teory: as ien út de groep oars kiest, wurdt dúdlik dat elk in eigen kar hat, en kinne jo jo ferantwurdlikens net mear op it kollektyf ôfskowe. Itselde jildt foar de mienskip. As de belangen leech binne, is de frijtinker benammen fermaak. As de belangen heech binne, lykas yn de pandemy, wurdt de frijtinker in barriêre. En giet it kollektyf mis, dan wurdt gjinien derop oansprutsen.

Feilichheid en fertrouwen. Marc freget troch: wie it dan in flater om fakzinen te nimmen? Dat moat noch blike, seit Sjoerd, mar it giet him om de arguminten, net om de kar. Marc set der wat oars tsjinoer: wa't net it idee hat dat er troch beslissingen fan boppen efterút gien is, fertrout de oerheid. Sjoerd is it der net mei iens en wiist op de toeslachaffêre. Syn konklúzje: as it te djoer wurdt om sels te kiezen en jo dêrom mei de massa meigean, dan is der as frije demokratyske mienskip al earder wat misgien.

Nijs út Fryslân. In swimmer dy't earder de Elfstêdetocht swommen hat, hat in soad jild ophelle foar ûndersyk nei kanker. Yn Dokkum kaam der in kat yn it gemeentehûs dy't net te fangen wie. Op ien of oare wize kaam der in kraan iepen te stean en de wetterskea wie grut. De kat krijt de skuld. En it berne-iepenloftspul mei Pippi Langkous krige in lovende resinsje. Marc syn neefke spilet de heit, en it is útferkocht.

Krak op it kapitalisme. It boek giet oer spesjale ekonomyske sônes, plakken mei minimale regels en tasjoch, lykas Hongkong en Singapore. Singapore jildt as it bêste jonkje fan de klasse, mar de steat hat dêr in grutte rol yn it bedriuwslibben. Is it dan wol kapitalisme, freget Sjoerd, of in steatsstjoerde ekonomy? Krekt dêr jout it boek Marc gjin ynsjoch yn, en dat makket it foar him in dom boek.

Se slute ôf mei moppen. Sjoerd hat neat mear te melden, útsein dat it hiel waarm is.