Vrijdenkers en Krak op it kapitalisme

Het is veel te warm. Sjoerd is bijna het eerste slachtoffer van de hittegolf geworden, Marc heeft een app gebouwd, en tussen het zweten door komt er een serieus pleidooi over vrij denken. Daarna een kat in Dokkum en een boek dat Marc niet overtuigt.

Hitte en één versnelling. Sjoerd fietste door een park, maar bij de grote weg moest hij wachten op auto's en was hij bijna dood. Zijn fiets heeft maar één versnelling: twee tandwielen en een ketting, dus niets dat kapot kan. Marc heeft een simpele app gebouwd, waarmee een schermafdruk op de Mac zo lang in beeld blijft als je wilt. Sjoerd geeft hem na een van zijn uitleggen alvast de prijs voor de minst begrijpelijke Friese zin.

De vrijdenker. Sjoerd heeft nagedacht, naar aanleiding van een avond op een terras. Het gezelschap besloot nog verder te gaan, Sjoerd ging niet mee, en dat leverde een heftige reactie op. Zijn theorie: als iemand uit de groep anders kiest, wordt duidelijk dat ieder een eigen keuze heeft, en kun je je verantwoordelijkheid niet meer op het collectief afschuiven. Hetzelfde geldt voor de samenleving. Als de belangen laag zijn, is de vrijdenker vooral vermaak. Als de belangen hoog zijn, zoals in de pandemie, wordt de vrijdenker een barrière. En gaat het collectief de mist in, dan wordt niemand erop aangesproken.

Veiligheid en vertrouwen. Marc vraagt door: was het dan een fout om vaccins te nemen? Dat moet nog blijken, zegt Sjoerd, maar het gaat hem om de argumenten, niet om de keuze. Marc zet er iets anders tegenover: wie niet het idee heeft dat hij door beslissingen van bovenaf achteruit is gegaan, vertrouwt de overheid. Sjoerd is het daar niet mee eens en wijst op de toeslagenaffaire. Zijn conclusie: als het te duur wordt om zelf te kiezen en je daarom met de massa meegaat, dan is er als vrije democratische samenleving al eerder iets misgegaan.

Nieuws uit Fryslân. Een zwemmer die eerder de Elfstedentocht heeft gezwommen, heeft veel geld opgehaald voor onderzoek naar kanker. In Dokkum kwam er een kat in het gemeentehuis die niet te vangen was. Op de een of andere manier kwam er een kraan open te staan en de waterschade was groot. De kat krijgt de schuld. En het kinderopenluchtspel met Pippi Langkous kreeg een lovende recensie. Marcs neefje speelt de vader, en het is uitverkocht.

Krak op it kapitalisme. Het boek gaat over speciale economische zones, plekken met minimale regels en toezicht, zoals Hongkong en Singapore. Singapore geldt als het beste jongetje van de klas, maar de staat heeft daar een grote rol in het bedrijfsleven. Is het dan wel kapitalisme, vraagt Sjoerd, of een staatsgestuurde economie? Juist daarin geeft het boek Marc geen inzicht, en dat maakt het voor hem een dom boek.

Ze sluiten af met moppen. Sjoerd heeft niets meer te melden, behalve dat het heel warm is.