Ôflevering 89 · Seizoen 1
De ferkiezingsútslach en it wurd populisme
Oer dizze ôflevering
De ferkiezings binne foarby, mar Marc en Sjoerd begjinne gewoan by in kleanwinkel. Dêrnei in lang petear oer wat de útslach seit oer Nederlân, en technijs fan stakers yn Sweden oant frachtauto's fol CO2.
Nei Amsterdam. Marc gie mei syn partner nei Amsterdam, en de earste stop wie, lykas alle jierren, de Uniqlo. Hy hat de heale winkel leechkocht, en neffens Sjoerd is dat fansels it wichtichste part fan de hiele reis. Jûns helle Marc noch in espresso om wekker te bliuwen, en doe frege de barista oft hy net de jonge ûndernimmer fan Noard-Nederlân wie. Dy priis hat er krekt wûn, mei in produkt dat noch net iens op 'e merke is.
De útslach. De PVV is de grutste wurden, en dat hie Sjoerd noait tocht. Marc syn earste analyze: de útslach leit yn 'e line fan wêr't de normen en wearden fan de mienskip hinne bewege. Sjoerd stoarret him oan de reaksjes op links. Frans Timmermans hie it oer ferbining, en op de Dam kaam in gearkomste dy't net tsjin de útslach wêze soe, mar foar solidariteit. Hie rjochts dat dien, seit Sjoerd, dan hie elkenien it fascistysk neamd. Se sjogge ek in nuvere ferskowing: earmere minsken stimme hieltyd faker rjochts en rikere minsken links, om't kultuer swierder weecht as ekonomy.
Wat is populisme. Marc hat The Economist derby pakt, om te sjen hoe't it bûtenlân oer de útslach skriuwt. Hy wie teloarsteld: it stik giet hast allinnich oer de útspraken oer moslims, en amper oer wêrom't safolle minsken op Geert Wilders stimd hawwe. Neffens Sjoerd betsjut demokrasy dat dien wurdt wat it folk wol, mar wa't dêrfoar opkomt, wurdt troch de elite as populist weiset. Dy elite libbet yn in bubbel, fier fan de minsken dy't patat bakke. Hy wiist der ek op dat in soad moslims kultureel konservatyf binne, en dat dat tsjintwurdich foar in protte kiezers swierder weecht as har portemonnee.
Út de provinsje. In molen is troffen troch de wjerljocht. Fierder in Dútser út East-Fryslân dy't de âlde Fryske gebieten wer ferbine wol mei in ekonomyske rûte oant Denemarken ta, en dy't de Grinzers oertsjûgje wol dat se eins Friezen binne. Dêr hawwe Marc en Sjoerd wol oren nei.
Tesla, Binance en AI. Elon Musk ferliest advertearders op syn platfoarm nei in rapport oer advertinsjes neist antysemityske berjochten. Yn Sweden stake Tesla-monteurs foar better lean, en Sjoerd sjocht dêryn hoe't globalisearring arbeiders fan ferskillende lannen tsjin inoar útspilet. De oprjochter fan Binance stapt op en bekent skuld, en by in grut AI-bedriuw waard de baas troch it bestjoer oan 'e kant set. Dan noch frachtauto's dy't CO2 ferfiere foar opslach. Sjoerd hat it ferdienmodel daliks troch: wat de frachtauto útstjit, helje je wer út 'e loft en stopje je yn de frachtauto. Super slim, hy ynvestearret.
Se slute ôf mei in pear moppen en mei in oprop fan Sjoerd: sykje de ferbining op. Ek as jo links stimd hawwe, foeget Marc der oan ta.