Het manifest van de Unabomber en een eigen tijd voor de maan

Sjoerd neemt deze week een manifest mee en speelt zelf de Unabomber, met Marc als tegenspeler. Een gesprek over technologie, geluk en keuze, en daarna het nieuws.

Terug uit België. Marc was bij zijn broer en schoonzus, die een bed and breakfast hebben. Zijn enige taak was uitslapen, maar hij heeft er toch een boekingssysteem geïntegreerd. Volgens Sjoerd wordt Marc nergens zo blij van als van optimaliseren, gevraagd of ongevraagd. Sjoerd leest zelf Brave New World.

De Unabomber tegen Marc. Sjoerd legt het manifest op tafel van een man die zich vanuit een houten hutje in de Amerikaanse wildernis tegen de industriële samenleving keerde. Het gaat om de ideeën, niet om de daden. Mensen hebben doelen nodig die moeilijk maar wel haalbaar zijn. Technologie maakt alles óf te makkelijk, eten uit de supermarkt in plaats van urenlang wachten met pijl en boog, óf onmogelijk, zoals de EU veranderen. Wat overblijft zijn surrogaatactiviteiten, zoals wetenschappers die hun leven wijden aan de voortplanting van het lieveheersbeestje. En waar een technologie eenmaal is ingevoerd, wint die het. Het gevolg: ongelukkige mensen die dat oplossen met vermaak, alcohol en antidepressiva.

Is alles te makkelijk? Dat vraagt Sjoerd. Marc vindt het geen goede vraag, waarop Sjoerd opmerkt dat mensen thuis vast herkennen hoe je het bestaan van de goede vraag ontkent als je een vraag niet wilt beantwoorden. Onderdak, warmte en eten kunnen volgens Marc nooit makkelijk genoeg zijn. Wel zit er volgens Sjoerd een verschil tussen pijl en boog en Instagram. Marc wijst op het verdienmodel, Sjoerd op de toegang tot het leven van duizenden anderen die alleen het mooie delen. Marc noemt een jongen die hij goed kent, zonder sociale media en met alles wat hij met zijn handen bouwt.

Supermensen en eindeloze keuze. Genetische manipulatie kan ziektes uitbannen, maar waar houdt het op? Marc ziet speltheorie: als Europa zich inhoudt en Noord-Korea niet, doet iedereen uiteindelijk mee, net als in de Koude Oorlog. Dan de kernvraag: is een beperkt leven, waarin voldoening makkelijk te vinden is, beter dan een wereld vol mogelijkheden? Sjoerd denkt dat mensen niet gebouwd zijn voor eindeloze keuze: het gras lijkt altijd groener bij de buren. Marc heeft geen antwoord, wel een plaatje: een teletubbieswereld zonder fabrieken tegenover een donkere wereld vol schoorstenen.

Nieuws uit Fryslân en verder. In een Fries dorp kochten de inwoners zelf hun jeugdsoos, met hulp van subsidie, en ze verbouwen het ook zelf. De FNV organiseert een verkiezingsdebat in Burgum, maar niet alle partijen zijn uitgenodigd. Sjoerd vindt dat geen democratie. Marc heeft nog meer: TikTok wil een schermtijdlimiet voor jongeren, er komt onderzoek naar minder zon op de aarde, wat Marc een dom idee vindt, en er ligt een plan om de maan een eigen tijd te geven. Waren we daar eigenlijk wel? Allebei denken ze van wel.

Aan het eind vraagt Sjoerd of Marc nu de profeet van de technologie was of de Unabomber.