Technologie die ons controleert en een AI die Fries schrijft

Sjoerd is verkouden, en dat geeft hem een stem die een stuk lager klinkt dan anders. Marc vindt dat hij er meteen autoriteit door krijgt, en Sjoerd neemt dat graag aan: alles wat hij nu zegt, klopt.

Koptelefoons in het park. Sjoerd ziet steeds meer mensen die buiten met een koptelefoon op in hun eigen bubbel lopen, zelfs in het park. Sinds hij zelf op de fiets niets meer in zijn oren heeft, voelt hij zich veel meer deel van de wereld. Voor zijn essay zet hij de auto, het vliegtuig en het vroege internet, die ons vrijer maakten, tegenover een deurbel met een camera, een horloge dat zegt wanneer je moet opstaan en auto's die zelf de maximumsnelheid afdwingen. Hij vertelt over een jongetje dat onder de deurbelcamera van zijn ouders door wilde sluipen, in beeld bleef en toen boos werd op zijn kleine broertje. We denken dat we de controle hebben omdat we het zelf kopen, maar wie in paniek raakt van zijn stappenteller, wordt door het apparaat gestuurd.

Machines als opvolgers. Marc denkt graag duizenden jaren vooruit. In sciencefiction nemen machines het altijd over, maar wat als we ons bewustzijn ooit kunnen overzetten in een machine? Dan is dat voor hem nog steeds een mens. Sjoerd ziet niet waarom een soort zichzelf zou uitschakelen. Bijen offeren zichzelf op voor het volk, niet voor het verdwijnen van hun eigen soort.

Een camera voor de schildpad. Marc had thuis een camera om te zien of zijn schildpad niet op zijn rug lag. De microfoon had hij uitgezet, maar via het internet kon die gewoon weer aan. Alexa en Google in de keuken geven Sjoerd hetzelfde gevoel: een privégesprek is niet meer echt privé. Hij vergelijkt het met Brave New World, waarin mensen niet met geweld in het gareel worden gehouden, maar met gemak. Zo bouw je je eigen gevangenis, en je bent er nog enthousiast over ook.

Nieuws van dichtbij en ver. In Friesland stopt een tomatenkweker vanwege de hoge energieprijzen, terwijl het bedrijf werk gaf aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Neuralink wil binnenkort proeven bij mensen doen met een chip in het hoofd, maar voor Sjoerd is een aap die Pong speelt nog iets anders dan een mens die weer kan zien. Een BBC-documentaire verbergt demonstranten met deepfakes. Sjoerd vindt een wazig beeld eerlijker.

Een onafhankelijk Friesland. Marc liet een nieuw taalmodel een nieuwsbericht uit Friesland schrijven: het Friese parlement verklaart zich onafhankelijk en in Leeuwarden wordt op straat feestgevierd. Sjoerd kreeg bij zijn essay bronnen terug die niet bestaan, en als schrijver ziet hij zijn vak wankelen. Marc ziet het liever als een fiets voor de geest, zoals Steve Jobs het zei: het bedenkt niets echt nieuws, maar als je vastzit, heb je zo een basis.

Ze sluiten af met moppen. Precies zoals het hoort.