Aflevering 26 · Seizoen 1
De rente op de studieschuld en Russell Brand
Over deze aflevering
Sjoerd had een filosofisch stuk voorbereid, maar dat moest wijken voor een nieuwsbericht dat hem niet loslaat. Marc en Sjoerd komen via de studielening in Noorwegen, Feanwâlden en op de maan terecht. Daarna doet Marc iets wat hij niet van zichzelf had verwacht: hij leest Russell Brand.
Rente met terugwerkende kracht. Toen Marc en Sjoerd leenden voor hun studie, was de afspraak duidelijk: terugbetalen, maar zonder rente. Nu komt er toch rente op, ook voor wie al geleend heeft, en dat steekt Sjoerd het meest. Hij wijst erop dat mensen lenen omdat ze geen geld hebben en dat de drempel om te studeren voor juist die groep hoger wordt. Sjoerd stelt voor om het bevroren Russische geld te gebruiken om de schulden af te lossen, en Marc zou een petitie voor een referendum meteen tekenen.
Huren, en verder niets. Sjoerd ziet een systeem waarin eigendom steeds verder buiten bereik raakt: wie hoogopgeleid is en een goede baan heeft, is toch een groot deel van het inkomen kwijt aan huur. Marc heeft de laatste tijd naar huizen in Fryslân zitten kijken en vond weinig moois, voor prijzen die bijna net zo hoog zijn als in Groningen.
Wat Noorwegen goed deed. Noorwegen vond olie en liet die niet over aan private bedrijven, maar zette de opbrengst in voor het hele land. Sjoerd wijst op het verschil: een grondstof kan niet verhuizen, een dienstverlenend bedrijf kan dat wel. Daarna komt hij bij de partijen waar veel studenten op stemmen, die het vooral over diversiteit en klimaat hebben. Wie een hoge schuld heeft en nooit een eigen huis kan kopen, heeft niets aan een paar windmolens, vindt Sjoerd.
Van Feanwâlden tot de maan. Een cultuurhistorisch centrum in Feanwâlden houdt een dag waarop amateurarcheologen hun vondsten kunnen laten beoordelen. Britse wetenschappers hebben met Crispr tomaten gemaakt met meer vitamine D, waar Sjoerd zijn twijfels bij heeft. Een Amerikaanse start-up wil een reservekopie van alle menselijke kennis op de maan zetten. Marc heeft voor de kosten al een oplossing: dat geld kan hij wel lenen, er zit toch geen rente op.
Russell Brand en globalisering. Marc leest het boek van Russell Brand, de voormalige stand-upcomedian die nu mediteert, om de denkwereld van Sjoerd beter te begrijpen. Sjoerd heeft wel wat met Brand, omdat die volgens hem achter echte problemen aan zit, zoals de macht van elites. Het interessantste hoofdstuk gaat over de ideeën van een levenslange activiste tegen globalisering: multinationals aan een plek binden, voedsel weer lokaal verbouwen en het leven boven winst zetten, met andere maatstaven dan het bbp. En het probleem is volgens Sjoerd niet dat de rijkste mensen zo rijk zijn, maar dat te veel mensen geen goed leven kunnen opbouwen.
Ze sluiten af met moppen, waaronder een over een astronaut die in het tuincentrum geen aarde kan vinden. Marc had hem meteen.