Aflevering 94 · Seizoen 1
De verborgen staatsschuld van Letland en de Apple Vision Pro
Over deze aflevering
Marc en Sjoerd zetten de professionalisering door, al bestaat die deze keer vooral uit een nieuwe dop op Sjoerds waterfles. Daarna krijgt Sjoerd het woord voor een lang en serieus verhaal over geld dat in Europa uit het zicht blijft.
Schulden buiten de boeken. Sjoerd heeft het verhaal van het YouTube-kanaal van Arno Wellens. Het begint bij een bank in Letland waar Russische klanten tassen vol contant geld naartoe brachten, en smeergeld hield de vragen op afstand. Toen de kredietcrisis kwam, vielen de banken in Letland om en was het spaargeld van gewone mensen weg, maar juist die ene bank werd gered, met Europees noodkrediet als ruggensteun. Marc legt uit wat een derivaat is. Een zakenbank kan een land met een hoge staatsschuld op papier gezond laten lijken, met een geheim contract dat de schuld jaren later weer op de boeken brengt. Dat Letland zo'n contract met een Japanse zakenbank had, kwam uit doordat documenten op een kopieerapparaat waren blijven liggen. Pieter Omtzigt stelde Kamervragen, de minister bevestigde dat ze echt waren, en zo'n contract hoeft een land in de EU niet te melden. Met de Europese bankenunie staan de rijke landen garant als zo'n schuld terugkomt, en dan gaat belastinggeld van gewone mensen naar zakenbanken.
Wat mist bij Heerenveen. Marc heeft een weekend lang gepraat over wat er mis is met SC Heerenveen. Zijn conclusie: het businessmodel is spelers verkopen. De club vindt goed jong talent, maar wie goed wordt, is snel weg, en daardoor is er geen echt clubgevoel. Marcs plan: de club opkopen, iedereen het Friese volkslied leren, spelers vasthouden en binnen een paar jaar in de Champions League staan. Sjoerd heeft het eerste wapenfeit al klaar: het beeld van Abe Lenstra weghalen en er een van Marc zelf neerzetten.
Een walvis van beton. Bij een natuurmuseum op Ameland ligt een walvis van beton, en die moest een stukje opzij voor extra parkeerplaatsen. Het beeld was veel zwaarder dan gedacht, en uiteindelijk moest er een grote kraan per boot naar het eiland. Sjoerd vraagt zich hardop af hoeveel duurder dan begroot dat is geworden. Minder vrolijk: Accell, met merken als Batavus en Sparta, schrapt banen in Heerenveen en verplaatst productie naar het buitenland.
Chips en brillen. Neuralink, een bedrijf van Elon Musk, heeft voor het eerst een chip in de hersenen van een mens gezet, en Sjoerd wil meteen weten of ChatGPT er al op draait. Musk wil Tesla verplaatsen van Delaware naar Texas, nadat daar een streep door zijn beloningspakket werd gehaald. De Apple Vision Pro zag Sjoerd in een review van Casey Neistat, die er door New York mee liep, maar in de metro werkte het niet. Marc denkt dat Apple het apparaat vooral voor ontwikkelaars uitbrengt.
Tot slot moppen, en een conclusie van Sjoerd: een woordgrap werkt minder als je opzet en clou zelf vertelt, want de beste ontstaan als iemand inspringt op wat de ander net zei.