ASML en wat algoritmes meten

Na een week zonder aflevering zit Marc weer achter de microfoon, ziek geweest maar alweer beter. Het gaat van identiteit en moraal naar de nieuwste chips, en van spiegels zo groot als Duitsland naar de vraag wat een platform eigenlijk van je wil.

Identiteit en moraal. Een bekende zakenman zat na een schandaal in een interview, en Sjoerd las op Instagram dat hij het niet snapte omdat hij een witte, rijke man is. Domme dingen zeggen is niet voorbehouden aan één groep, en identiteit weer vooropzetten lost volgens hem niets op. Dan behandel je gewoon een andere groep anders, terwijl de mensen die vroeger onderdrukten allang dood zijn. Een feministische kennis stelde dat een andere levenservaring een ander moreel kompas geeft. Sjoerd denkt eerder dat wie hoog op de maatschappelijke ladder klimt, onderweg wat principes kwijtraakt, welke kleur die ook heeft. Als Sjoerd zulke mensen gehaaid noemt, denkt Marc aan een haai.

Nieuws van dichtbij en ver. Er is een Belgische crimineel opgepakt in Friesland, en Sjoerd maakt er een quiz van: waar had hij zich verstopt? Weerman Piet Paulusma heeft een lintje gekregen. Daarna heeft Marc zijn eigen nieuws: China wil voorop lopen in robotica en slimme productie, en Sjoerd speelt correspondent ter plaatse. Ook kreeg een Amerikaanse man het hart van een varken, maar die man bleek in het verleden iemand in een kroeg te hebben neergestoken.

De machine van ASML. De machine wordt in complexiteit vergeleken met het project dat de atoombom maakte, en moet met meerdere vrachtwagens tegelijk naar de klant. Met extreem ultraviolet licht worden patronen op silicium geschreven, voor de chips in telefoons en computers. Het mooiste vindt Marc de spiegels: blaas je ze op tot de grootte van Duitsland, dan zouden de hobbels nog bijna niets zijn. Daarvoor worden ze met een ionenbundel gladgemaakt. Volgens Sjoerd zal het wel het best beveiligde apparaat van het land zijn, ook omdat China het niet mag kopen. Marc geeft toe dat hij geen deskundige is, en Sjoerd nodigt de echte deskundigen uit om te mailen.

Wat algoritmes meten. Een sterk algoritme als dat van TikTok brengt Sjoerd op een bredere vraag. Lange tijd stuurde de wereld op één cijfer, de besmettingen, en zag daarbij over het hoofd hoe het met jongeren en schoolprestaties ging. Platformen meten vooral tijd en betrokkenheid, en de kwaliteit legt daarbij het loodje. Wat als ze lange gesprekken zouden meten die op een compromis uitlopen? Marc zet Google zoeken, dat je zo snel mogelijk verder wil helpen, tegenover YouTube, dat je vasthoudt. Moeten we dan maar zelf betalen voor sociale media? En wat geeft Tinder ons eigenlijk? Bevestiging, zegt Marc. Een gesprek voor een andere keer, als ze beter voorbereid zijn.

Aan het eind wordt het nog wiskundig, met vissen die verdrinken in een vijver. Marc heeft de mop van zijn vader, dus die krijgt de schuld.